Zeytinyağlı Semizotu Tarifi: Sulu Olmayan Ege Usulü
Zeytinyağlı semizotu yemeği, ayıklanmış semizotunun soğan, pirinç ve domatesle birlikte bol zeytinyağında kısık ateşte 25-30 dakika pişirildiği Ege klasiğidir. 4 kişilik bir tencere için 1 kg semizotu, yarım su bardağı (100 ml) zeytinyağı, 2 yemek kaşığı (25 g) pirinç ve 2 orta boy soğan gerekir. Soğuk servis edilir; buzdolabında 3 gün tazeliğini korur.
Malzemeler
Semizotu suyunu çok bırakan bir ottur; bu yüzden tencereye ayrıca su eklenmez. Yağ olarak yalnızca natürel sızma zeytinyağı kullanılır — yemek soğuk yendiği için buzdolabında donan bir yağ tabakta hem görüntüyü hem dokuyu bozar. Diolivo natürel sızma zeytinyağının hafif biberimsi karakteri semizotunun kendine has ekşimsi tadıyla iyi oturur.
| Malzeme | Miktar | Gram / ml | Not |
|---|---|---|---|
| Semizotu | 1 kg | 1000 g | Ayıklanınca ~700 g kalır |
| Natürel sızma zeytinyağı | Yarım su bardağı | 100 ml | Yarısı pişirmeye, yarısı servise |
| Kuru soğan | 2 orta boy | 180 g | Yemeklik doğranmış |
| Pirinç | 2 yemek kaşığı | 25 g | Yıkanıp süzülmüş |
| Domates | 2 orta boy | 240 g | Küp doğranmış veya rendelenmiş |
| Sarımsak | 3 diş | 12 g | İnce kıyılmış |
| Toz şeker | 1 çay kaşığı | 4 g | Domatesin asidini dengeler |
| Tuz | 1 tatlı kaşığı | 8 g | Sona doğru eklenir |
| Limon | 1 adet | ~50 ml suyu | Serviste |
| Yoğurt | 2 su bardağı | 400 g | Servis için, isteğe bağlı |
Semizotu Nasıl Ayıklanır
- Semizotunu demet demet tutup kalın ana sapları koparın. İnce yan saplar kalabilir, onlar pişince yumuşar.
- Yaprakları geniş bir kaba alın, bol suda 3 kez çalkalayın. Semizotu toprakta yetiştiği için kum tutar.
- Son suya 1 yemek kaşığı sirke ekleyip 5 dakika bekletin, sonra durulayın.
- Süzgeçte 10 dakika iyice süzdürün.
- Çok iriyse iki parçaya bölün; genelde bölmeye gerek kalmaz.
1 kg semizotu ayıklandıktan sonra yaklaşık 700 gram kalır. Alışverişte bu kaybı hesaba katın.
Zeytinyağlı Semizotu Nasıl Yapılır
- Tencereye 50 ml zeytinyağı koyun, orta ateşte ısıtın.
- Doğranmış soğanı ekleyin, 6 dakika pembeleşene kadar çevirin.
- Sarımsağı ilave edin, 1 dakika kavurun; yakmayın.
- Domatesi ekleyin, 4 dakika suyunu salıp çekene kadar pişirin.
- Yıkanmış pirinci ekleyin, 2 dakika karıştırın.
- Süzülmüş semizotunu tencereye alın. İlk bakışta tencereye sığmaz görünür; kapağı kapatıp 3 dakika bekleyin, hacmi yarıya düşer.
- Şekeri ekleyin, kapağı kapatıp kısık ateşte 20 dakika pişirin. Su eklemeyin — semizotu kendi suyunu verir.
- Tuzu son 5 dakikada ekleyin. Erken eklenirse ot fazla su salar ve yemek sulanır.
- Ocağı kapatın, kalan 50 ml zeytinyağını üzerine gezdirin ve kapağı kapalı tutarak soğumaya bırakın.
Süreler ve Ölçüler
| Aşama | Ateş | Süre | Nasıl anlaşılır |
|---|---|---|---|
| Soğan kavurma | Orta | 6 dakika | Renk pembeleşir |
| Sarımsak | Orta | 1 dakika | Kokusu çıkar, renk değişmez |
| Domates | Orta | 4 dakika | Suyunu salıp çeker |
| Pirinç kavurma | Orta | 2 dakika | Taneler camsı görünür |
| Semizotu çökmesi | Kısık, kapalı | 3 dakika | Hacim yarıya düşer |
| Ana pişirme | Kısık | 20 dakika | Saplar çatalla ezilir |
| Tuzlama | Kısık | Son 5 dakika | Erken tuz yemeği sulandırır |
| Soğuma | Kapalı | En az 2 saat | Tencere elle tutulabilir |
Kaç Kişilik, Kaç Kalori
| Servis biçimi | Kişi başı | Bu ölçü kaç kişiye | Yanına |
|---|---|---|---|
| Ana yemek | 1 kepçe (200 g) | 4 kişi | Yoğurt ve ekmek |
| Meze tabağında | Yarım kepçe (100 g) | 8 kişi | 2-3 başka meze |
| Yanında pilav varsa | Yarım kepçe | 8 kişi | Zeytinyağlı pilav |
| Yoğurtlu servis | 1 kepçe + 100 g yoğurt | 4 kişi | Sarımsaklı yoğurt |
Bir porsiyon yaklaşık 145 kaloridir; bunun 110 kalorisi zeytinyağından gelir. Semizotunun kendisi düşük kalorilidir, yemeğin kalorisini belirleyen yağ ölçüsüdür. Yağı kısmak kaloriyi düşürür ama yemek kurur ve soğukta dokusu bozulur.
Sık Yapılan Hatalar
| Sorun | Sebebi | Çözümü |
|---|---|---|
| Yemek çorba gibi sulandı | Tencereye su eklendi | Hiç su eklemeyin, ot kendi suyunu verir |
| Fazla su saldı | Tuz başta eklendi | Tuzu son 5 dakikada ekleyin |
| Ağızda kum kaldı | Yeterince yıkanmadı | Bol suda 3 kez çalkalayın |
| Ot dağıldı, lapa oldu | Fazla pişirildi | 20 dakikayı geçmeyin |
| Ekşi bir tat var | Domates asidi dengelenmedi | 1 çay kaşığı şeker ekleyin |
| Sarımsak acılaştı | Yüksek ateşte yandı | 1 dakika, orta ateşte |
| Soğukta tabak donuk | Soğukta katılaşan yağ | Zeytinyağı kullanın |
| Pirinç çiğ kaldı | Ot az su verdi | Pirinci 2 kaşıkla sınırlayın |
Servis ve Saklama
Soğuyan semizotunu servis tabağına alın, üzerine limon sıkın ve ince bir şerit zeytinyağı gezdirin. Yanında sarımsaklı yoğurtla veya sade olarak ikram edilir.
- Buzdolabı: kapaklı cam kapta 3 gün
- Oda sıcaklığı: üzeri kapalı 4 saat
- Dondurucu: önerilmez, çözününce ot dağılır
- Yoğurt: ayrı kapta saklayın, üzerine servis anında koyun
Semizotu Hakkında Bilmen Gerekenler
Semizotu (Portulaca oleracea) yaz aylarında, özellikle haziran-eylül arasında bulunur. Etli ve sulu yaprakları vardır; bu yüzden pişerken su eklenmez. Pazarda demet halinde satılır ve bir demet ortalama 250-300 gram gelir.
| Özellik | Değer | Mutfakta anlamı |
|---|---|---|
| Mevsimi | Haziran – Eylül | Dışında taze bulunmaz |
| Bir demet | 250-300 g | 4 kişilik için 3-4 demet |
| Ayıklama kaybı | %30 | 1 kg alırsan 700 g kalır |
| Su oranı | Yüksek | Tencereye su eklenmez |
| Pişme hacmi | Yarıya düşer | Tencere dolu görünse de sığar |
| Buzdolabında çiğ | 2 gün | Islak saklanmaz |
| Tadı | Hafif ekşimsi | Limon ve yoğurtla uyumlu |
Alırken diri ve koyu yeşil yaprak arayın. Sararmış, solmuş veya sapları kararmış demetler tencerede dağılır. Eve gelince yıkamadan, kağıt havluya sarıp buzdolabının sebzeliğinde saklayın — ıslak saklanan semizotu bir günde çürür.
Semizotunun Diğer Kullanımları
Bu sayfadaki ana tarif zeytinyağlı yemektir, ama aynı ot dört ayrı şekilde daha sofraya gelir. Hepsinde yağ olarak zeytinyağı kullanılır.
Ürün doğal ve tadı çok güzel, içimi kolay ve salatalarda da kullanıyorum
| Tarif | Semizotu | Zeytinyağı | Süre | Servis |
|---|---|---|---|---|
| Zeytinyağlı yemek | 1 kg | 100 ml | 25 dakika | Soğuk |
| Semizotu cacığı | 300 g | 30 ml | 2 dakika haşlama | Soğuk |
| Semizotu salatası | 400 g çiğ | 45 ml | 10 dakika | Çiğ |
| Sarımsaklı kavurma | 700 g | 50 ml | 12 dakika | Ilık |
| Semizotu böreği harcı | 500 g | 60 ml | 15 dakika | Sıcak |
Semizotu salatası (4 kişilik)
- 400 g semizotunu ayıklayıp yıkayın, iyice süzdürün.
- 1 domatesi küp, yarım soğanı ince doğrayın.
- 2 diş sarımsağı 1 su bardağı (200 g) yoğurda ezin.
- Semizotunu geniş kaseye alın, yoğurdu üzerine dökün.
- 3 yemek kaşığı (45 ml) natürel sızma zeytinyağı gezdirin.
- Yarım limonun suyunu sıkın, tuzu serpin, alttan üste harmanlayın.
- Servis anında tabağa alın; beklerse yapraklar söner.
Sarımsaklı semizotu kavurması (4 kişilik)
- 700 g ayıklanmış semizotunu süzün.
- Geniş bir tavaya 50 ml zeytinyağı koyun, orta ateşte ısıtın.
- 4 diş dilimlenmiş sarımsağı 1 dakika çevirin.
- Semizotunu ekleyin, yüksek ateşte 8 dakika, sık karıştırarak kavurun.
- Tuzu son 2 dakikada ekleyin.
- Ocaktan alıp limon sıkın, ılık servis edin.
Sık Sorulan Sorular
Zeytinyağlı semizotu sıcak mı soğuk mu yenir?
Soğuk yenir. Tencerede soğutulur, tercihen buzdolabında 2 saat dinlendirilir ve oda sıcaklığında servis edilir. Sıcak yenirse zeytinyağı geri emilmez ve tat eksik kalır.
Semizotu pişerken su eklenir mi?
Eklenmez. Semizotu yüksek su içerikli bir ottur ve kapalı tencerede kendi suyunu verir. Su eklenirse yemek çorbaya döner. Tencerenin dibi tutuyorsa ateşi kısın, su değil.
1 kg semizotu kaç kişiye yeter?
Ayıklandıktan sonra yaklaşık 700 gram kalır ve ana yemek olarak 4 kişiye, meze olarak 8 kişiye yeter. Kişi başı 200 gram pişmiş porsiyon hesaplayın.
Tuz neden sona ekleniyor?
Tuz osmoz yoluyla otun hücrelerinden su çeker. Başta eklenirse semizotu gereğinden fazla su salar ve yemek sulanır. Son 5 dakikada eklendiğinde bu olmaz.
Pirinç yerine bulgur kullanılır mı?
Kullanılır ama ölçü değişir. 2 yemek kaşığı pirinç yerine 1,5 yemek kaşığı ince bulgur koyun ve pişirme süresini 5 dakika kısaltın. Bulgur daha çok su çeker.
Semizotunun kumu nasıl çıkar?
Geniş bir kapta bol suda 3 kez çalkalayın; her seferinde otu sudan çıkarın, suyu dökün, kabı durulayın. Son suya 1 yemek kaşığı sirke ekleyip 5 dakika bekletmek kalan kumu dibe indirir.
Yoğurtla mı sade mi servis edilir?
İkisi de yapılır. Ege’de çoğunlukla sarımsaklı yoğurtla, iç bölgelerde sade ve limonla ikram edilir. Yoğurdu ayrı kapta saklayın, servis anında üzerine koyun; karıştırılıp bekletilirse su bırakır.
Semizotu yemeği ertesi gün daha mı lezzetli olur?
Evet. Bir gece buzdolabında dinlendiğinde zeytinyağı ve domates aroması otun içine yerleşir. 3 gün içinde tüketin; daha uzun beklerse doku yumuşar.
Bu yazıyla ilgili hesaplama araçları




Sen de yaz