Ekşi Mayalı Ekmek Tarifi
Ekşi Mayalı Ekmek Tarifi: Adım Adım Mükemmel Sonuç
Ekşi mayalı ekmek, ticari maya kullanmadan yalnızca un, su ve doğal fermantasyon yoluyla elde edilen canlı bir maya kültürüyle yapılan geleneksel bir ekmek türüdür. Bu tarifte 100 gram aktif ekşi maya starterı, 500 gram un (400 gram ekmeklik beyaz un + 100 gram tam buğday unu), 375 gram su, 10 gram tuz ve 2 yemek kaşığı Diolivo sızma zeytinyağı kullanılır. Toplam süre starter hazırlığı hariç yaklaşık 24 saat, pişirme süresi ise 40-45 dakikadır.
- Hazırlık Süresi: 30 dakika (aktif starter ile)
- Fermantasyon Süresi: 12-16 saat (oda sıcaklığı + buzdolabı)
- Pişirme Süresi: 40-45 dakika
- Toplam Süre: Yaklaşık 24 saat
- Porsiyon: 1 büyük somun (yaklaşık 800 gram)
- Kritik Nokta: Starter aktivitesi ve fermantasyon süresi
- En Sık Hata: Yetersiz kabarma veya iç kısmın hamur kalması
Ekşi Maya Starter Hazırlığı
Ekşi mayalı ekmek yapmanın ilk adımı, canlı maya kültürünüzü yani starter’ı oluşturmaktır. Bu süreç yaklaşık 5 ile 7 gün sürer ve düzenli besleme gerektirir.
Starter İçin Malzemeler
- Tam buğday unu veya çavdar unu: 50 gram (ilk gün için)
- İçme suyu veya dinlendirilmiş çeşme suyu: 50 gram
- Sonraki günler için her besleme: 50 gram un ve 50 gram su
Starter Hazırlama Adımları
- 1. Gün: Temiz bir cam kavanoza 50 gram tam buğday unu ve 50 gram ılık suyu ekleyin, iyice karıştırın. Üzerini gevşek bir bezle veya delikli streç filmle kapatın ve oda sıcaklığında (22-26°C) bekletin.
- 2. ve 3. Gün: Karışımın yarısını atın, kalan kısma tekrar 50 gram un ve 50 gram su ekleyin. Küçük kabarcıklar oluşmaya başlarsa doğru yoldasınız demektir.
- 4. ile 7. Gün: Aynı besleme işlemini günde bir kez tekrarlayın. Starter aktif hale geldiğinde hacmi belirgin biçimde artacak, ekşimsi ve hafif meyvemsi bir koku yayacaktır.
- Hazır Olup Olmadığını Test Etmek: Bir kaşık starter alıp bir bardak suya bırakın. Yüzüyorsa kullanıma hazırdır.
| Aşama | Malzeme | Miktar | Süre | Sıcaklık |
|---|---|---|---|---|
| İlk gün | Tam buğday unu + su | 50 g + 50 g | 24 saat | 22-26°C |
| 2-3. gün | Un + su (besleme) | 50 g + 50 g | 24 saat | 22-26°C |
| 4-7. gün | Un + su (besleme) | 50 g + 50 g | 24 saat | 22-26°C |
| Test | Starter + su | 1 çay kaşığı + 1 bardak | Anında | Oda sıcaklığı |
Ekşi Mayalı Ekmek Yapımı
Malzemeler
- Aktif ekşi maya starter: 100 gram
- Ekmeklik beyaz un: 400 gram
- Tam buğday unu: 100 gram
- Su (ılık): 375 gram
- İnce tuz: 10 gram
- Diolivo sızma zeytinyağı: 2 yemek kaşığı (isteğe bağlı, hamura derin bir aroma katar)
Gerekli Ekipmanlar
- Büyük bir karıştırma kabı
- Mutfak tartısı
- Dökme demir tencere veya dutch oven
- Hamur kazıyıcı
- Kanvas bez veya unlanmış havlu
- Banneton (hamur sepeti) veya derin bir kase
- Autolyse (Ön Dinlendirme): Beyaz un ve tam buğday ununu bir kapta karıştırın. Suyun 350 gramını ekleyin ve iyice yoğurun. Kaba yapışkan bir hamur elde edeceksiniz; bu tamamen normaldir. Üzerini örtün ve 30-60 dakika oda sıcaklığında dinlendirin. Bu süreçte gluten ağı kendiliğinden oluşmaya başlar ve hamur işlenebilir hale gelir.
- Starter ve Tuz Ekleme: Dinlenen hamura aktif starterınızı ekleyin. Kalan 25 gram suyu tuz ile birlikte hamura yedirin. Eğer zeytinyağı kullanacaksanız bu aşamada ekleyin. Diolivo sızma zeytinyağı, hamurun dokusunu yumuşatırken Akdeniz mutfağına özgü narin bir aroma da katar. Malzemelerin tamamı hamura iyice işlenene kadar yoğurun.
- Katlama (Stretch and Fold): Hamuru yoğurmak yerine katlama yöntemi kullanacaksınız. İlk 2 saat boyunca her 30 dakikada bir aşağıdaki işlemi yapın: Islak elinizle hamurun bir kenarından tutun, yukarı çekerek karşı tarafa katlayın. Kabı 90 derece çevirin ve aynı işlemi tekrarlayın. Dört yönden de bu katlamayı yapın. Bu işleme bir tur denir. Toplamda 4 tur katlama yapın. Her turdan sonra hamurun giderek daha pürüzsüz ve elastik hale geldiğini göreceksiniz.
- Bulk Fermentasyon: Son katlamanın ardından hamuru üzeri kapalı olarak oda sıcaklığında 4-6 saat daha bekletin. Hamurun hacmi yaklaşık %30-50 oranında artmalıdır. Ortam sıcaklığına göre bu süre değişebilir; sıcak bir mutfakta daha kısa, serin bir ortamda daha uzun sürebilir.
- Şekillendirme: Hafifçe unlanmış bir yüzeye hamuru aktarın. Hamuru nazikçe dikdörtgen şeklinde açın, kenarlardan içe doğru katlayın ve sıkı bir top oluşturun. Hamuru tezgahta birkaç kez kendinize doğru çekerek yüzeyini gerin ve pürüzsüz bir top elde edin.
- Son Mayalanma: Şekillendirdiğiniz hamuru bol unlanmış bir banneton sepetine veya havluyla kaplı derin bir kaseye ters çevirerek yerleştirin. Üzerini örtün ve buzdolabında 8-16 saat bekletin. Bu soğuk fermantasyon, ekmeğin karakteristik ekşimsi tadını ve kompleks aromasını geliştiren en kritik adımdır. Sabah pişirmek için gece hazırlayabilirsiniz.
- Pişirme: Fırınınızı dökme demir tencerenizle birlikte 250°C’ye ısıtın. Bu işlem en az 45 dakika sürmeli, tencere fırında iyice kızgın hale gelmelidir. Buzdolabından çıkardığınız hamuru yağlı kağıt üzerine ters çevirin. Keskin bir bıçak veya ekmek lame’siyle hamurun üzerine 45 derecelik açıyla bir veya iki derin çizik atın. Bu işlem skorlama olarak adlandırılır ve ekmeğin düzgün kabarmasını sağlar. Kızgın tencereye yağlı kağıtla birlikte hamuru yerleştirin, kapağını kapatın. Kapağı kapalı olarak 20 dakika pişirin; bu aşamada tencere içindeki buhar kabuğun oluşmasını sağlar. Ardından kapağı açın ve 20-25 dakika daha, kabuk derin kahverengi bir renk alana kadar pişirmeye devam edin. Ekmeği fırından çıkarın ve bir tel ızgara üzerinde en az 1 saat soğumaya bırakın. Erken kesmek içinin hamur kalmasına neden olabilir.
| Aşama | Süre | Sıcaklık | Notlar |
|---|---|---|---|
| Autolyse | 30-60 dakika | Oda sıcaklığı | Gluten gelişimi başlar |
| Katlama (4 tur) | 2 saat (her 30 dk) | Oda sıcaklığı | Elastikiyet artar |
| Bulk fermentasyon | 4-6 saat | Oda sıcaklığı | Hacim %30-50 artar |
| Son mayalanma | 8-16 saat | Buzdolabı (4°C) | Lezzet gelişir |
| Pişirme (kapalı) | 20 dakika | 250°C | Buhar kabuğu oluşur |
| Pişirme (açık) | 20-25 dakika | 250°C | Renk alana kadar |
Pişirme Teknikleri ve Püf Noktaları
Ekşi mayalı ekmek yapımında dikkat edilmesi gereken bazı önemli noktalar vardır:
Ürün doğal ve tadı çok güzel, içimi kolay ve salatalarda da kullanıyorum
- Tartı kullanın: Ekmek yapımında hacim ölçüsü değil, gram cinsinden ağırlık ölçüsü kullanmak tutarlı sonuçlar almanızı sağlar.
- Su sıcaklığına dikkat edin: Kullandığınız su 25-28°C arasında olmalıdır. Çok sıcak su mayayı öldürebilir, çok soğuk su fermantasyonu yavaşlatır.
- Sabırlı olun: Ekşi mayalı ekmek aceleyle yapılmaz. Uzun fermantasyon süreleri hem lezzeti hem de sindirilebilirliği olumlu etkiler.
- Starterınızı düzenli besleyin: Sık ekmek yapmıyorsanız starterınızı buzdolabında saklayabilir, haftada bir besleyebilirsiniz.
- Zeytinyağıyla servis edin: Taze kesilmiş ekşi mayalı ekmeği kaliteli bir sızma zeytinyağıyla sunmak, Akdeniz sofralarının en klasik ve en lezzetli kombinasyonlarından biridir. Diolivo’nun erken hasat sızma zeytinyağının meyvemsi ve hafif acımsı notaları, ekmeğin ekşimsi aromasıyla mükemmel bir denge kurar.
Saklama ve Servis Önerileri
- Oda sıcaklığında: Ekmeği kağıt torbada veya bez içinde 2-3 gün taze kalır.
- Dondurma: Dilimlenmiş ekmeği dondurucuda 3 aya kadar saklayabilirsiniz.
- Servis: Ekmeği hafifçe ısıtarak veya kızartarak servis edin. Zeytinyağı ve deniz tuzu ile mükemmel bir ikili oluşturur.
| Sorun | Sebebi | Çözümü |
|---|---|---|
| Ekmek yeterince kabarmadı | Starter aktif değil | Starterı birkaç gün daha besleyin, aktivite testi yapın |
| İç kısım hamur kaldı | Pişirme süresi yetersiz veya erken kesilmiş | Pişirme süresini 5-10 dakika uzatın, soğumadan kesmeyin |
| Kabuk çok sert oldu | Fırın sıcaklığı çok yüksek | Sıcaklığı 230°C’ye düşürün |
| Hamur çok yapışkan | Su miktarı fazla | Su miktarını 10-15 gram azaltın |
| Ekşilik çok fazla | Fermantasyon süresi uzun | Son mayalanma süresini kısaltın veya starterı tazeleyin |
| Şekil bozuk | Yetersiz şekillendirme | Hamuru daha sıkı sarın ve yüzeyi gerin |
Ekşi maya starterı nasıl canlandırılır?
Buzdolabından çıkardığınız starterı oda sıcaklığına getirin. 50 gram starter, 50 gram un ve 50 gram su ile besleyin. 8-12 saat sonra aktif hale gelecektir.
Neden ekmeğim kabarmadı?
Starterınız yeterince aktif olmayabilir. Besleme işlemini birkaç gün daha sürdürün ve aktivite testi yapın. Ayrıca ortam sıcaklığı çok düşük olabilir.
İç kısım neden hamur kaldı?
Pişirme süresi yeterli olmayabilir veya ekmek soğumadan kesilmiş olabilir. Bir sonraki denemede pişirme süresini uzatın ve en az 1 saat soğumaya bırakın.
Zeytinyağı eklemek şart mı?
Hayır, isteğe bağlıdır. Ancak Diolivo sızma zeytinyağı eklemek hamurun dokusunu yumuşatır ve Akdeniz mutfağına özgü narin bir aroma katar.
Ekşi mayalı ekmek buzdolabında ne kadar dayanır?
Buzdolabında 5-7 gün taze kalır. Dilimleyip dondurarak daha uzun süre saklayabilirsiniz.
Gluten içerir mi?
Evet, buğday unu kullanıldığı için gluten içerir. Gluten hassasiyeti olanlar için uygun değildir.
Bu yazıyla ilgili hesaplama araçları




Sen de yaz