Aşure Malzemeleri: 15 Çeşit Tahıl ve Doğru Ölçüler

Aşure yaparken hangi malzemeleri ne kadar kullanacağınız, kıvamın ve tadın dengesini doğrudan etkiler. Her malzemenin pişme süresi farklı olduğu için doğru sırada eklemek, hem dokuyu hem de aromaları korur. Malzemeleri önceden hazırlamak ve ölçüleri doğru tutmak, başarılı bir aşure için ilk adımdır.

Geleneksel aşure tariflerinde 15 çeşit malzeme kullanılsa da bölgelere göre bu sayı 12 ile 18 arasında değişir. Önemli olan tahıl, kuruyemiş ve meyve dengesini korumaktır. Malzemelerin kalitesi ve taze olması, aşurenin tat ve kıvamını belirler; bayat kuruyemişler acılaşabilir, eski bakliyatlar yumuşamaz.

Aşure malzemeleri nelerdir

Aşure için temel malzemeler dört ana gruba ayrılır: tahıllar, bakliyat, kuruyemişler ve kurutulmuş meyveler. Tahıllar arasında buğday ana malzemedir ve her zaman kullanılır. Buğday için 1 su bardağı (200 ml) malzeme kullanıyorsanız, bir gece önceden ıslatın ve ertesi gün 2 saat kaynatın. Nohut ve kuru fasulye de aynı şekilde ıslatılmalı, buğdayla birlikte pişmeye başlamalıdır.

Kuruyemişler arasında fındık, ceviz, badem, fıstık ve çam fıstığı tercih edilir. Her birinden yarım su bardağı yeterlidir. Fındık ve cevizi iri kıyın, bademi dilimleyin. Kuruyemişleri pişirme aşamasında değil, aşure soğuduktan sonra ekleyin; aksi halde yumuşar ve doku kaybolur. Sadece süs için ayırdığınız kısmı en son servis anında üste koyun.

Kurutulmuş meyveler aşureye tatlılık ve aroma katar. Kuru kayısı, kuru incir, kuru üzüm (çekirdeksiz), kuru erik ve hurma kullanılır. Her birinden yarım su bardağı yeterlidir. Kayısı ve inciri küp doğrayın, üzüm ve hurmayı olduğu gibi bırakın. Bu malzemeleri buğday yumuşadıktan sonra ekleyin, 30 dakika daha kaynatın. Erken eklerseniz aşırı yumuşar ve dağılır.

Malzeme Grubu	Çeşitler	Miktar (10-12 kişilik)	Hazırlık Süresi
Tahıllar	Buğday	1 su bardağı	Bir gece ıslatma + 2 saat kaynatma
Bakliyat	Nohut, kuru fasulye	Her birinden yarım su bardağı	Bir gece ıslatma + 1,5 saat kaynatma
Kuruyemişler	Fındık, ceviz, badem, fıstık, çam fıstığı	Her birinden yarım su bardağı	Doğrama 10 dakika, pişirilmez
Kuru Meyveler	Kayısı, incir, üzüm, erik, hurma	Her birinden yarım su bardağı	Doğrama 15 dakika, 30 dakika kaynatma
Tatlandırıcı	Toz şeker	2 su bardağı	Son 20 dakikada eklenir
Aromalar	Gül suyu, tarçın, vanilya	2 yemek kaşığı gül suyu, 1 çay kaşığı tarçın	Ocaktan indirmeden 5 dakika önce

Şeker miktarı kişisel tercihe göre ayarlanabilir ama 2 su bardağı standart ölçüdür. Şekeri çok erken eklerseniz buğday ve baklagiller sertleşir, bu yüzden son 20 dakikada ekleyin. Gül suyunu ocaktan indirmeden 5 dakika önce ekleyin, uzun süre kaynatırsanız aroması uçar. Tarçını hem içine hem de süs için üste serpin.

Malzeme	Islama Süresi	Pişirme Süresi	Eklenme Zamanı
Buğday	8-10 saat	2 saat	İlk adım
Nohut	8-10 saat	1,5 saat	Buğdayla birlikte
Kuru fasulye	8-10 saat	1,5 saat	Buğdayla birlikte
Kuru meyveler	Yok	30 dakika	Buğday yumuşadıktan sonra
Şeker	Yok	20 dakika	Pişirmenin son aşaması
Kuruyemişler	Yok	Pişirilmez	Soğuduktan sonra karıştırılır

Aşure malzemeleri 12 çeşit

On iki çeşit malzemeyle yapılan aşure, daha sade ve hızlı pişen bir versiyondur. Bu tarifde genellikle buğday, nohut, kuru fasulye, kuru kayısı, kuru incir, kuru üzüm, fındık, ceviz, badem, şeker, tarçın ve gül suyu kullanılır. Çam fıstığı, hurma ve erik çıkarılır. Malzeme sayısı azaldığı için her birinin oranı biraz artar; buğday ve nohuttan 1’er su bardağı, diğerlerinden yarımşar su bardağı kullanın.

Bu versiyon özellikle kuruyemiş çeşitliliğini azaltmak isteyenler için uygundur. Fıstık ve çam fıstığı pahalı olduğundan, bütçe dostu bir aşure yapmak istiyorsanız bu tarifu tercih edin. Pişirme süresi 30 dakika kısalır çünkü daha az malzeme yumuşaması gerekir. Tat dengesi için şeker miktarını 1,5 su bardağına düşürün, aksi halde fazla tatlı olur.

Gerçek aşure malzemeleri

Geleneksel Anadolu tariflerinde “gerçek aşure” 15-18 çeşit malzemeyle yapılır ve her malzemenin sembolik bir anlamı vardır. Bu tarifler genellikle buğday, arpa, nohut, barbunya, kuru fasulye, kuru kayısı, kuru incir, kuru erik, hurma, kuru üzüm, fındık, ceviz, badem, fıstık, çam fıstığı, nişasta ve gül suyu içerir. Arpa eklemek aşureye hafif bir çiğnenebilirlik katar, nişasta ise kıvamı koyulaştırır.

Nişastayı kullanmak istiyorsanız 2 yemek kaşığı nişastayı yarım su bardağı soğuk suyla karıştırın ve aşure kaynarken yavaşça ekleyin, sürekli karıştırarak 10 dakika pişirin. Nişasta eklemeyi tercih etmezseniz aşureyi daha uzun süre kaynatarak doğal olarak koyulaştırabilirsiniz. Gerçek aşure tarifinde barbunya fasulyesi renk ve doku çeşitliliği sağlar; onu da nohutla birlikte ıslayıp pişirin.

Adım adım aşure tarifi

1. Buğday, nohut ve baklagilleri ıslayın: Buğday, nohut, kuru fasulye ve barbunya fasulyesini ayrı kaplarda bol suyla kaplayın, bir gece bekletin. Islama işlemi pişirme süresini yarıya indirir ve malzemelerin eşit yumuşamasını sağlar. Sabah suyu süzün, akan suda durulayın.
2. Tahılları ve baklagilleri kaynatın: Geniş bir tencereye buğday, nohut ve baklagilleri koyun, üzerini 2 litre suyla kapatın. Orta ateşte kaynatmaya başlayın, taşmayı önlemek için kapağı aralık bırakın. İlk 30 dakika yüksek ateşte, sonra kısıp 1,5-2 saat pişirin. Buğday parmakla ezilecek yumuşaklığa gelene kadar bekleyin, aksi halde aşure sert kalır.
3. Kuru meyveleri hazırlayın: Kayısı ve inciri küp doğrayın, üzüm ve hurmayı olduğu gibi bırakın, erik varsa ikiye bölün. Kuru meyveleri buğday yumuşadıktan sonra tencereye ekleyin, 30 dakika daha kaynatın. Erken eklerseniz aşırı dağılır, geç eklerseniz sert kalır; bu yüzden zamanlama önemlidir.
4. Şeker ekleyin: Malzemeler yumuşadıktan sonra 2 su bardağı toz şeker ekleyin, karıştırarak eritmesini bekleyin. Şeker erken eklenirse buğdayın yumuşamasını engeller, bu yüzden mutlaka son aşamada ekleyin. Şeker eriyor eriyor ateşi kısın, 20 dakika daha kaynatın.
5. Kıvamı ayarlayın: Aşure koyulaşmaya başladığında ara ara karıştırın, dibi tutmasın. Kaşıkla aldığınızda akıcı ama hafif kıvamlı olmalı; çok koyu olursa sıcak su ekleyin, çok sulu olursa 10 dakika daha kaynatın. Nişasta kullanıyorsanız bu aşamada soğuk suyla karıştırıp ekleyin.
6. Aromaları ekleyin: Ocaktan indirmeden 5 dakika önce 2 yemek kaşığı gül suyu ve 1 çay kaşığı tarçın ekleyin. Gül suyu uzun süre kaynarsa aroması uçar, bu yüzden son anda eklemek önemlidir. Vanilya kullanacaksanız yarım çay kaşığı yeterlidir.
7. Soğutun ve kuruyemişleri ekleyin: Aşureyi ocaktan alın, oda sıcaklığında 1 saat bekletin. Ilıdıktan sonra doğranmış fındık, ceviz ve bademi karıştırın. Kuruyemişleri sıcakken eklerseniz yumuşar ve çıtırlığını kaybeder. Süs için ayırdığınız kuruyemişleri servis anında üste koyun.
8. Dinlendirin ve servis yapın: Aşureyi buzdolabında en az 4 saat, tercihen bir gece dinlendirin. Dinlenme süresi tatların birbirine geçmesini ve kıvamın oturmasını sağlar. Servis öncesi kaselerine paylaştırın, üzerine nar tanesi, tarçın ve kuruyemiş serpin.

Sorun giderme

Sorun	Sebebi	Çözümü
Buğday sert kaldı	Yeterince ıslatılmadı veya erken şeker eklendi	Bir gece mutlaka ıslayın, şekeri son 20 dakikada ekleyin
Aşure çok sulu oldu	Fazla su eklendi veya yeterince kaynatılmadı	Kapaksız 15-20 dakika daha kaynatın, su buharlaşsın
Aşure çok koyu oldu	Az su kullanıldı veya çok uzun kaynatıldı	Sıcak su ekleyerek kıvamı ayarlayın, 5 dakika karıştırarak kaynatın
Kuruyemişler yumuşadı	Sıcakken eklendi veya uzun süre bekledi	Kuruyemişleri soğuduktan sonra ekleyin, servis öncesi taze ekleyin
Dibi tuttu	Ateş çok yüksekti veya karıştırılmadı	Orta-düşük ateşte pişirin, son 30 dakika sık sık karıştırın
Gül suyu kokusu yok	Çok erken eklendi veya uzun süre kaynatıldı	Ocaktan indirmeden 5 dakika önce ekleyin, kaynatmayın

Varyantlar

Varyant	Farkı	Ne zaman tercih edilir
12 çeşit aşure	Daha az kuruyemiş, hurma ve erik yok	Bütçe dostu, hızlı pişen versiyon isteyenler için
Gerçek aşure (15-18 çeşit)	Arpa, barbunya, nişasta eklenir	Geleneksel tam tarif, özel günler için

Zeytinyağının aşuredeki rolü

Aşure tatlı bir tatlı olsa da, bazı geleneksel tariflerde pişirme aşamasında 1-2 yemek kaşığı zeytinyağı eklenir. Zeytinyağı malzemelerin yapışmasını önler ve aşureye hafif bir yumuşaklık katar. Özellikle buğday ve baklagiller pişerken zeytinyağı eklerseniz tanelerin bütünlüğü korunur, birbirine yapışmaz. Kaliteli bir soğuk sıkım zeytinyağı kullanmak önemlidir çünkü kötü kaliteli yağ tadı bozar.

Zeytinyağını aşureye eklemek için buğday ve baklagiller yumuşamaya başladığında 2 yemek kaşığı ekleyin, karıştırın. Fazla eklerseniz yüzeyde yağ tabakası oluşur, bu yüzden ölçüyü aşmayın. Büyük miktarlarda aşure yapıyorsanız, mutfağınızda her zaman bulunması gereken 2 litre zeytinyağı pratik bir seçenektir; hem ekonomiktir hem de taze kalır.

Zeytinyağı aşurenin raf ömrünü de uzatır. Buzdolabında sakladığınız aşure 5-7 gün bozulmadan kalır, zeytinyağı doğal koruyucu görevi görür. Ancak zeytinyağı eklemek zorunlu değildir; tercih etmezseniz aşureniz yine de lezzetli olur. Geleneksel Anadolu tariflerinde genellikle kullanılmaz ama modern mutfaklarda besleyici değeri artırmak için tercih edilir.

Sıkça sorulan sorular

Aşure malzemelerini nereden almalıyım?

Aşure malzemelerini aktarlardan, büyük marketlerin kuruyemiş reyonlarından veya online baharat sitelerinden temin edebilirsiniz. Kuruyemişleri taze ve kapalı ambalajlı alın, bayat olanlar acı tat verir. Kuru meyveleri yumuşak ve parlak olanlardan seçin, sert ve donuk renkli olanlar eski olabilir. Buğday ve baklagilleri yeni sezonda olanlardan tercih edin, eski ürünler çok uzun süre pişer.

★★★★★

Ürün doğal ve tadı çok güzel, içimi kolay ve salatalarda da kullanıyorum

2 Litre Zeytinyağı Toscana Serisi — ürüne bak →

Aşure kaç gün önceden yapılır?

Aşure en az bir gün önceden yapılmalıdır çünkü tatların oturması için dinlenme süresi gerekir. İdeal olarak 2-3 gün önceden hazırlayın, buzdolabında saklayın. Dinlendikçe kıvamı koyulaşır ve lezzeti artar. Ancak 1 haftadan fazla beklemeyin, kuruyemişler yumuşar ve tazeliğini kaybeder. Servis günü üzerine taze kuruyemiş ekleyerek tazelik hissi verebilirsiniz.

Aşure yaparken nişasta şart mı?

Nişasta kullanmak zorunlu değildir. Geleneksel tariflerde nişasta yoktur, aşure doğal olarak koyulaşır. Nişasta eklemek kıvamı hızlı koyulaştırır ve parlak bir görünüm verir. Kullanmak isterseniz 2 yemek kaşığı nişastayı soğuk suyla karıştırıp son aşamada ekleyin. Nişasta eklemezseniz aşureyi 20-30 dakika daha kaynatarak doğal kıvamını elde edebilirsiniz.

Aşurede hangi şekeri kullanmalıyım?

Klasik aşure tariflerinde beyaz toz şeker kullanılır. Esmer şeker veya pancar şekeri de kullanabilirsiniz ama rengi koyulaştırır ve hafif karamel tadı verir. Bal veya pekmez eklemek istiyorsanız şeker miktarını yarıya indirin, bal çok baskın tat verir. Şeker yerine sadece kuru meyvelerin tatlılığını tercih edenler de var ama bu durumda aşure çok hafif tatlı olur, damak tadınıza göre ayarlayın.

Aşure dondurucu poşetinde saklanabilir mi?

Evet, aşure dondurucuda 2-3 ay saklanabilir. Porsiyonluk kaplara veya dondurucu poşetlerine koyun, hava almayacak şekilde kapatın. Çözerken buzdolabında yavaşça çözdürün, mikrodalga kullanmayın çünkü kuruyemişler sertleşir. Çözüldükten sonra karıştırın, gerekirse biraz su ekleyin. Dondurulmuş aşurenin kıvamı biraz değişebilir ama tadı korunur. Servis öncesi taze kuruyemiş ekleyin.

Aşureye hangi baharatları ekleyebilirim?

Aşureye klasik olarak tarçın ve gül suyu eklenir. Vanilya, kakule veya karanfil de kullanabilirsiniz ama az miktarda ekleyin, baskın olmasın. Tarçın tozu yerine tarçın çubuğu kullanırsanız pişirme sırasında ekleyin, servis öncesi çıkarın. Gül suyu yerine portakal çiçeği suyu da tercih edilebilir. Zencefil veya zerdeçal gibi baharatlar aşurenin geleneksel tadını bozar, kullanmayın.